درباره خنده درمانی و ۸ اثر چشمگیر آن بر سلامتی چه می دانید؟

خنده درمانی یک تکنیک غیردارویی اثربخش برای بهبود سلامت روان است. روشی ارزان و در دسترس که از دیدگاه محققان تاثیر قابل توجهی بر ارتقای سلامت و کاهش اثرات بیماری و دردهای عاطفی دارد. محققان بر این باورند خندیدن با آزادسازی هورمون‌هایی مانند دوپامین و اندورفین می‌تواند برای کاهش استرس، اضطراب و درک دردهای روحی موثر باشد. با این حال شاید با وجود مشکلات و سختی‌های زندگی امروز، پذیرش این رویکرد درمانی برای بهبود حال روحی، سخت و نشدنی به‌نظر برسد. اما با شناخت بهتر خنده درمانی و تاثیرات فراوان آن بر جنبه‌های مختلف سلامت جسم و روان، نظرتان تغییر می‌کند. برای آشنایی بیشتر با این تکنیک درمانی تا انتهای مطلب با چطور همراه شوید.

خنده درمانی چیست؟

خنده درمانی (Laughter therapy) که آن را طنز درمانی هم می‌نامند، استفاده از شوخ‌طبعی و طنز برای بهبود سلامتی و کاهش استرس است. مطالعات نشان می‌دهد خندیدن با آزادسازی هورمون‌های شادی‌بخشی مانند اندورفین و دوپامین می‌تواند تحمل درد و انرژی فردی را افزایش دهد، جریان خون را بهبود بخشد و به عنوان یک ورزش روانی عمل کند؛ اتفاقی که مزایای روانی و فیزیولوژیکی فراوانی برای فرد به همراه دارد.

در خنده‌درمانی می‌آموزیم که چگونه شاد باشیم. این تکنیک یکی از رایج‌ترین رویکردهای درمانی در دنیا است که شامل روش‌های مختلفی مانند یوگای خنده، تمرین‌های خنده، دلقک‌درمانی، تماشای فیلم‌های کمدی و بازی می‌شود. به گفته محققان درمان‌های مبتنی بر خنده نمی‌تواند به‌طور کامل جایگزین درمان‌های مرسوم برای بیماری‌هایی از جمله افسردگی، استرس، اضطراب و برخی از بیماری‌های جسمی مانند سرطان شود، اما شواهد بسیاری نشان می‌دهد تاثیر قابل توجهی بر سرعت بخشیدن به فرآیند بهبودی کامل بیمار دارد.

فواید خنده درمانی

برخی از محققان براین باورند خنده نوعی ورزش درونی محسوب می‌شود و می‌تواند تاثیراتی که بر سلامت روان فرد می‌گذارد، مشابه با تاثیرات ورزش فیزیکی بر سلامت جسم و روان باشد. در ادامه به برخی از مهم‌ترین فواید خنده و خنده درمانی اشاره می‌کنیم:

۱.فعال سازی ارگان های بدن

خنده با تحریک قلب، ریه و عضلات بدن منجر به افزایش دریافت اکسیژن و آزادسازی بیشتر اندورفین توسط مغز می‌شود.

۲. کنترل استرس و تنش

خنده می‌تواند پاسخ بدن به استرس را کنترل و باعث ایجاد احساس خوب و آرامش در فرد شود. همچنین می‌تواند با تحریک و افزایش گردش خون منجر به آرامش عضلات و کاهش برخی از علائم استرس در بدن شود.

۳. تقویت سیستم ایمنی بدن

افکار منفی در بدن انسان به واکنش‌های شیمیایی تبدیل می‌شود که می‌‌تواند باعث ایجاد استرس بیشتری برای فرد شود. در مقابل، خنده درمانی با ایجاد احساس مثبت در بدن می‌تواند باعث آزادسازی «نوروپپتید» (Neuropeptide) در بدن شود که نقش موثری در مبارزه با استرس و بیماری‌های بالقوه دارد.

۴. کاهش احساس درد

در برخی موارد خنده با تولید مسکن‌های طبیعی بدن، درد را کاهش می‌دهد. در همین زمینه، مطالعه‌ای در دانشگاه کالیفرنیا انجام شد که نشان داد تماشای برنامه‌های شاد تحمل درد در کودکان را افزایش می‌دهد که می‌تواند در مواردی که عمل‌های جراحی بزرگی بر روی کودک انجام می‌شود، مفید باشد.

۵. بهبود روابط اجتماعی و افزایش رضایت فردی

خنده می‌تواند تسکین مناسبی در موقعیت‌های سخت و دشوار و همچنین یکی از روش‌های ایجاد ارتباط با دیگران در زندگی اجتماعی باشد. خنده مسری است و به اشتراک گذاشتن شادی جمعی، سرزندگی و تاب‌آوری را افزایش می‌دهد. فراموش نکنید که شوخ‌طبعی و طنز راهی قدرتمند برای التیام رنجش، اختلافات، ایجاد احساس مثبت و تقویت روابط عاطفی است. یک سپر قوی در مقابل استرس و اختلاف نظرها که می‌تواند تعارض‌ها را به خوبی مدیریت کند.

۶. بهبود خلق و خو

خنده درمانی می‌تواند در افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن و افسردگی باعث کاهش استرس، افسردگی، اضطراب و ایجاد احساس شادی بیشتر شود. همچنین خنده در طولانی‌مدت عزت نفس در افراد را بهبود می‌بخشد.

۷. محافظت از قلب

خندیدن عملکرد رگ‌های خونی را بهبود می‌بخشد و باعث افزایش گردش خون در بدن می‌شود. همچنین می‌تواند تاثیرات مثبتی بر کاهش فشار خون داشته باشد. این تاثیرات می‌تواند در درازمدت از شما در مقابل حملات قلبی و بسیاری از مشکلات قلبی عروقی محافظت کند.

۸. حفظ سلامت ذهنی

خنده با کاهش استرس و افزایش انرژی در بدن باعث بهبود تمرکز و انجام بهتر برنامه‌های روزمره می‌شود. خنده با آرام‌سازی ذهن می‌تواند دیدگاه فردی را تغییر دهد تا فرد نگاه مثبت و خوش‌بینانه‌تری به مسائل و موقعیت‌ها داشته باشد.

انواع روش های خنده درمانی

برای انجام خنده درمانی روش‌های مختلفی پیشنهاد شده است که در ادامه با محبوب‌ترین روش‌ها آشنا می‌شویم:

• دلقک‌درمانی: دلقک‌درمانی یکی از روش‌های رایج در خنده‌درمانی است که در آن فردی با لباس دلقک به هنرنمایی و انجام کارهای خنده‌دار و شاد می‌پردازد. روشی رایج برای کمک به فرآیند درمان کودکان بیمار در بیمارستان‌ها برای بهبود روحیه که در سال‌های اخیر برای کمک به بهبود سلامت روان و کیفیت زندگی بیماران بزرگسال مبتلا به زوال عقل هم استفاده می‌شود.
• یوگا خنده: یوگای خنده یکی از جدیدترین روش‌های درمانی برای کمک به خندیدن افراد است. در این روش درمان‌گر با استفاده از تکنیک‌های تنفسی و حرکات یوگا باعث تحریک و خندیدن عمدی بیمار می‌شود؛
• جلسات خنده‌درمانی: خنده ساختگی می‌تواند تاثیراتی مشابه با خنده واقعی داشته باشد. از این رو، در جلسات خنده‌درمانی مربی تلاش می‌کند با انجام فعالیت‌های مختلف افراد حاضر در کلاس به صورت خودآگاه بخندند.

چگونه بیشتر بخندیم؟

مشغله فراوان و سختی‌های زندگی باعث می‌شود گاهی خندیدن را فراموش کنیم. گاهی لازم است به صورت کاملا خودآگاه کارهایی برای خندیدن بیشتر و بهبود روحیه انجام دهیم. برای افزودن خنده به زندگی روزمره فعالیت‌های زیر را انجام دهید:

• تماشای فیلم و سریال‌های طنز؛
• مطالعه کتاب و مطالب شاد و جالب؛
• وقت گذراندن با افراد سرزنده و شوخ‌طبع؛
• تعریف داستان و خاطره‌های شاد در جمع دوستان؛
• انجام بازی با گروه دوستان و خانواده؛
• بازی با کودکان؛
• انجام کارهای جدید و خلاقانه؛
• حضور در کلاس‌های ورزش گروهی؛
• رفتن به شهربازی با دوستان.

نکات مهم برای انجام خنده درمانی

با وجود تمام فوایدی که برای خنده‌درمانی گفته شده است، برای گرفتن نتیجه بهتر از این روش باید نکاتی را رعایت کنید که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم؛

• از آن‌جایی که خنده و قهقهه زیاد گاهی باعث ایجاد فشار جسمی بر فرد می‌شود، بنابراین این رویکرد درمانی ممکن است برای زنان باردار، مبتلایان به فتق و بیمارانی که جراحی‌های سنگینی را پشت سر گذاشته‌اند، توصیه نشود؛
• در جلسات گروهی خنده‌درمانی به ویژه افراد با سیستم ایمنی ضعیف باید از خود در مقابل افراد حاضر در گروه که مبتلا به آنفولانزا و سرماخوردگی هستند، مراقبت کنند؛
• هنگام استفاده از طنز و شوخی باید حواستان باشد که طعنه و کنایه را با شوخی اشتباه نگیرید که موجب رنجش و ناراحتی دیگران نشوید؛
• برای استفاده از دلقک‌درمانی با روش‌های دیگر در بیمارستان‌ها شرایط روحی بیمار را در روزهای ابتدایی درمان درنظر بگیرید. بعضی از بیماران در روزهای ابتدایی تاب‌آوری کمتری دارند و پاسخ مثبتی به رویکرد خنده‌درمانی نمی‌دهند.

جمع بندی

خنده درمانی یکی از روش‌های مرسوم و دردسترس برای بهبود روحیه، کاهش استرس و اضطراب است. خندیدن خودآگاه و ناخودآگاه، هر دو می‌تواند با اثرات مثبتی که بر سلامت جسم و روان افراد دارد، باعث افزایش کیفیت زندگی و بهبود فرآیند درمان بیماران مبتلا به افسردگی و بیماری‌های مزمن شود. تلاش کنید با حضور در جمع‌های دوستان و محیط‌های شاد، تماشای فیلم‌های طنز و سایر روش‌هایی که در این مطلب به آن‌ها اشاره کردیم، خنده را جزئی جدانشدنی از زندگی روزمره خود کنید.

منابع: science، mayoclinic، helpguide